İkebana: Çiçekleri Yerleştirmenin Ötesinde
İkebana, Japon çiçek düzenleme sanatı. Geçmişinde Budist tapınaklarına çiçek sunma geleneği var. Japonya’da yüzyıllar içinde gelişerek farklı ekollere ve anlatım biçimlerine dönüşmüş.
Yaklaşık on yıl önce Japonya’dan gelen bir eğitmenden ikebana eğitimi almıştım. Beni en çok etkileyen, düzenlemedeki bazı ana çizgilerin göğü, yeri ve insanı temsil etmesiydi. Çiçekleri yerleştirirken bir düşünceyi de anlatıyorduk.
Bugün ikebana denince çoğumuzun aklına bir kase ve çiçekleri batırdığımız iğneli aparat, yani kenzan geliyor. Oysa ikebana yapmak için her zaman kenzan kullanmak gerekmiyor. Kenzansız düzenlemeler, Japon ikebana eğitimlerinde de yer alıyor.
Çiçek tasarımında bitkileri ayakta tutmak için birçok yöntem kullanıyoruz. Kümes teli, çapraz yerleştirdiğimiz küçük dallar, bantlarla oluşturduğumuz kafesler, yapraklardan hazırladığımız destekler ve çiçek süngeri bunlardan bazıları. Bugün sık kullandığımız su emici çiçek süngeri de 1954’te geliştirilmiş. İkebana uygulamalarında dallarla sabitleme ve çiçek süngeri gibi seçenekler de bulunuyor.
Kum veya toprak gibi malzemelerle de deneysel tasarımlar düşünebiliriz. Kullanacağımız desteği seçerken bitkinin ihtiyacını ve oluşturmak istediğimiz düzenlemeyi birlikte değerlendiririz.
Benim çiçekçilik kursunda üzerinde durmak istediğim, bitkileri nasıl yerleştirdiğimiz. Dallar hangi yöne uzanıyor? Çiçekler hangi açılarla duruyor? Aralarında nasıl boşluklar bırakıyoruz? Farklı ekoller bunlara farklı yaklaşımlar getiriyor; bazı stiller belirli ölçü ve açılarla çalışırken bazıları daha özgür ifadeye alan açıyor.
Günümüzde çiçek tasarımında “Kore tarzı”, “Rus tarzı” gibi isimler de duyuyoruz. Bunlar her zaman geleneksel anlamda bir ekolü ifade etmese de farklı çiçek tasarım anlayışlarını konuşmamıza yardımcı oluyor.
Benim için çiçek tasarlamanın iyi gelen tarafı da bu süreçte. Bakmak, görmek, sabretmek, bir dalın yerini bulmak… Bazen boşluk bırakmayı öğrenmek. Derslerde bunu bir meditasyon gibi anlatıyorum. Çünkü ortaya çıkan tasarım kadar, onu yaparken geçirdiğimiz zaman da kıymetli.
Yorumlar